Dictamus – Lebiodka kreteńska

Dictamus (Origanum dictamnus), lebiodka kreteńska to delikatna bylina, osiągająca 20-30 cm wysokości. W dialekcie kreteńskim znana jest jako erontas – „miłość”. Jest to roślina lecznicza i aromatyczna, która rośnie dziko tylko na zboczach gór i wąwozach greckiej wyspy Krety.

Jest rozpoznawalna po charakterystycznym miękkim, wełnistym pokryciu biało-szarymi włoskami, jakby puchem, na łodygach i okrągłych liściach, które nadają jej aksamitnej faktury. Jej maleńkie blado-różowe kwiaty latem i jesienią otoczone są jaśniejszymi , fioletowo-różowymi podsadkami.

W starożytności ziele to stosowano do aromatyzowania wina, ozdabiania świątyń i ogrodów, a także jako panaceum lecznicze i afrodyzjak.

Nawet w niedawnych czasach zbieranie dictamu było niebezpiecznym zajęciem dla mężczyzn, którzy ryzykowali życie wspinając się na strome ściny skalne. Nazywano ich erondades – poszukiwaczami miłości i uważano za bardzo namiętnych, skoro podejmowali tak wielkie ryzyko w celu zdobycia ziela.

Hipokrates uważał roślinę za przydatną w leczeniu bólów żołądka i dolegliwości układu trawiennego, a także jako okład na gojenie ran i wywoływanie menstruacji. Właściwości lecznicze znajdują potwierdzenie we współczesnych badaniach. Olejek eteryczny dictamu składa się w ok. 70% z karwakrolu mającego działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne.

Obecnie dziko rosnący dictamus jest objęty ścisłą ochroną jako gatunek narażony na wyginięcie. Uprawa koncentruje się obecnie w Embaros i okolicznych wioskach na południe od Heraklionu na Krecie. Susz wykorzystywany jest do produkcji herbaty ziołowej i naturalnych kosmetyków.